ស្ត្រីនាពេលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុមកដល់ថ្មីៗនេះ មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ
IMF បានវាយតម្លៃថា កំណើនផលិតផលសរុបពិតរបស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ នេះនឹងធ្លាក់ចុះ ០,៥ ភាគរយ។ នេះក៏ដោយសារតែពាក់ព័ន្ធគ្នាទៅនឹងស្ថានភាពជាសកលនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
បើតាមការព្យាករណ៍របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិនេះបានឲ្យដឹងថា ធ្លាក់ចុះនេះគឺបណ្ដាលមក
ពីឥទ្ធិពលនៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក ដែលធ្វើឲ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ
២០០៩ មានត្រឹម តែ ៤,៥ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ។
បើទោះជាមានការជំទាស់ខ្លះពីអ្នកនយោបាយជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាលើការព្យាករណ៍របស់
មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិនេះក៏ដោយ ក៏ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងលើបញ្ហានេះ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបពលរដ្ឋទូទៅមិនត្រឹមតែនៅកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះនោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងនៅឯនាយសមុទ្រផងក៏បានកាត់បន្ថយការចំណាយ ឬមានការត្បិតត្បៀត ដោយមិនខ្ជះខ្ជាយប្រាក់កាសរបស់ខ្លួនឡើយ។
ទាក់ទិននឹងការសន្សំសំចៃនេះ ស្ត្រីត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅថា ជាអ្នកឈានមុខបើប្រៀបធៀបជាមួយនឹងបុរស។ យើងពិតជាឯកភាពជាមួយនឹងលោកស្រី តាល់ ណៃអ៊ីម ប្រធានគណៈកម្មាធិការនារី
ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាដែលបានមានប្រសាសន៍កាលពីពេលថ្មីៗនេះថា កម្ពុជាបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅ
ក្នុងគ្រប់វិស័យ ហើយនៅក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ជាពិសេសមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ស្ត្រីគឺជាអ្នកដែលចាត់ចែងគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ឥណទានបានល្អជាងបុរស។
ជាការពិត ស្ត្រីមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសង្គមគ្រួសារ និងសង្គមជាតិទាំងមូលក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច បង្កើនប្រាក់ចំណូល ហើយជាអ្នកចេះសន្សំសំចៃខ្ពស់បំផុត។ សម្រាប់ផ្នត់គំនិតខ្មែរដែលមានតាំងពីបុរាណកាលមក គឺគ្រួសាររុងរឿងក៏ដោយសារតែការរួមចំណែកដ៏ធំធេងរបស់ស្ត្រីជាមេផ្ទះ និងជាមេគ្រួសារ។ ចាស់បុរាណលោកពោលថា "ស្លាប់បា កុំឲ្យស្លាប់មេ..." ពាក្យនេះមានន័យទូលំទូលាយ និងចង់បង្ហាញពីតួនាទីដ៏មានសារសំខាន់របស់ស្ត្រីក្នុងការទទួលខុសត្រូវនៅក្នុងសង្គមគ្រួសារ ក៏ដូចជានៅក្នុងសង្គមទាំងមូលដែរ។
បើនិយាយតាមបែបសាមញ្ញវិញ ស្ត្រីនិងបុរសគឺប្រៀបដូចជាកង់ទាំងពីររបស់រទេះមួយដែរ។ ប្រសិនបើកង់ណាមួយមានបញ្ហា រទេះនោះពិតជាមិនអាចទៅមុខបានដោយស្រួលឡើយ។ មិនខុសអ្វីនៅក្នុងសង្គមមួយនោះទេ គឺថា ប្រសិនបើខ្វះកម្លាំងស្ត្រីនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចហើយ សង្គមនោះពិតជារយីករយាក។ នៅត្រង់ចំណុចនេះ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏បានឯកភាពដែរ។ ថ្លែងនៅក្នុងពិធីអបអរសាទរទិវានារីអន្តរជាតិ ៨ មីនា ដែលបានប្រារព្ធធ្វើនាព្រឹកថ្ងៃទី ៦ ខែមីនាកន្លងទៅនេះនៅសាលសន្និសីទចតុមុខ សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន បានលើកឡើងថា ការវិនិយោគសម្រាប់ស្ត្រី គឺជាការវិនិយោគសម្រាប់សង្គមទាំងមូល។
ពិតមែនហើយ ការអភិវឌ្ឍសង្គមឲ្យបានរីកចម្រើន សម្បូរណ៌សប្បាយ ថ្កុំថ្កើង រុងរឿងទៅបានទាល់តែវិនិយោគ
សម្រាប់ស្រ្តី ប៉ុន្តែដើម្បីវិនិយោគបែបនេះបាន លុះត្រាតែស្ត្រីត្រូវតែមានចំណេះដឹងព័ត៌មានវិទ្យាដូចបុរសដែរ គឺថាប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិស្មើគ្នាទាំងបុរស និងស្ត្រី ដោយនាំទៅរកការចូលរួម ដោយមានប្រសិទ្ធភាព
ក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គម និងនយោបាយតាមរយៈការផ្ដល់ឱកាស និងមធ្យោបាយដល់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាគ្រប់រូប
ទាំងបុរស និងស្ត្រី។
នៅក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនរូបទៀតក៏មានទស្សនៈស្រដៀងៗគ្នាដែរថា ស្នាដៃ និងទេពកោសល្យ
ដ៏ប៉ិនប្រសប់របស់ស្ត្រីខ្មែរពីបុរាណកាលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងក្លា
ក្នុងការធ្វើឲ្យសង្គមជាតិមន្ត្រីរីកចម្រើន ហើយថា ជាក្នុងកាលៈទេសៈលំបាកលំបិនប្រកបដោយឧបសគ្គបែបណាក៏
ដោយ ក៏ស្ត្រីខ្មែរតែងតែបានតស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញអំណត់អត់ធន់បំពេញភារកិច្ចជាភរិយាល្អមាតាល្អ មេផ្ទះល្អ មន្ត្រីរាជការដ៏មានឧត្ដមគតិ និងជាប្រជាពលរដ្ឋដ៏ថ្លៃថ្នូរពិសេសនៅចំពោះមុខនេះបាន និងកំពុងចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងការងារសង្គម។
ដោយមើលឃើញពីសារសំខាន់នៃតួនាទីរបស់ស្ត្រី ដែលថាស្ត្រីគឺជាឆ្អឹងខ្នងក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ហើយក៏ជាកម្លាំងមួយមិនអាចខ្វះបាននៅក្នុងសង្គមជាតិយើងទាំងមូលនោះ ទើបនៅក្នុងអាណត្តិទី ៤ នេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចលនា និងលើកទឹកចិត្តស្ត្រីឲ្យចូលរួមធ្វើជាអ្នកដឹកនាំ គឺថា បច្ចុប្បន្នមានស្ត្រីជា
ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ជារដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការអភិបាល អភិបាលរងខេត្ត-ក្រុង-ស្រុក មេឃុំ ចៅសង្កាត់សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ មេភូមិ អនុប្រធានភូមិ និងជំនួយការភូមិរាប់ម៉ឺននាក់គឺមានស្មើនឹង ៣០ ភាគរយ។ បើតាមសេចក្ដីរាយការណ៍ព័ត៌មានមួយបានឲ្យដឹងថា ស្ត្រីខ្មែរចំនួន ៦០ ភាគរយបានធ្វើសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ និងបានធ្វើការងារផ្ទះហើយថា បើសង្កេតមើលតាមទីផ្សារភាគច្រើនជាស្ត្រីមកលក់ទំនិញ និងជាអ្នកទិញគឺច្រើនលើសលុបលើបុរស។
នេះមានន័យថា ស្ត្រីជាអ្នកសេដ្ឋកិច្ច ជាអ្នកគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាអ្នកមើលការខុសត្រូវរ៉ាប់រងរាល់
ការចំណាយជាប្រចាំ។ ការងារនេះមិនមែនជាការងារធម្មតានោះទេ។ ប្រសិនបើមិនមានការគ្រប់គ្រងការ
ចំណាយ និងចំណូលរបស់គ្រួសារពីសំណាក់ស្ត្រីដែលជាមេផ្ទះ ជាមេគ្រួសារ ឲ្យបានហ្មត់ចត់នោះទេ ខណៈដែលបុរសជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងជីវិតមានការខ្ជះខ្ជាយផង នោះសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារនឹងត្រូវធ្លាក់ចុះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអន្តរាយដល់សុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ បង្កើនអត្រានៃភាពក្រីក្រ បង្កភាពស្មុគស្មាញ ដល់សង្គម និងជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់របស់ប្រទេសជាតិ។
ហេតុនេះស្ត្រីត្រូវបន្តវប្បធម៌ និងប្រពៃណីដែលមានតាំងពីបុរាណកាលមកដែលថា ស្ត្រីជាកម្លាំងចលករក្នុងការចូលរួមចំណែកជួយធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពជីវភាព សុខុមាលភាពរបស់គ្រួសារ និងសង្គម ហើយជំរុញឲ្យបុរសជួយសន្សំសំចៃនាពេលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុមកដល់៕
IMF បានវាយតម្លៃថា កំណើនផលិតផលសរុបពិតរបស់កម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ នេះនឹងធ្លាក់ចុះ ០,៥ ភាគរយ។ នេះក៏ដោយសារតែពាក់ព័ន្ធគ្នាទៅនឹងស្ថានភាពជាសកលនាពេលបច្ចុប្បន្ន។
បើតាមការព្យាករណ៍របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិនេះបានឲ្យដឹងថា ធ្លាក់ចុះនេះគឺបណ្ដាលមក
ពីឥទ្ធិពលនៃវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុពិភពលោក ដែលធ្វើឲ្យកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ
២០០៩ មានត្រឹម តែ ៤,៥ ភាគរយប៉ុណ្ណោះ ។
បើទោះជាមានការជំទាស់ខ្លះពីអ្នកនយោបាយជាន់ខ្ពស់កម្ពុជាលើការព្យាករណ៍របស់
មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិនេះក៏ដោយ ក៏ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងលើបញ្ហានេះ។ ដោយហេតុនេះហើយ ទើបពលរដ្ឋទូទៅមិនត្រឹមតែនៅកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះនោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងនៅឯនាយសមុទ្រផងក៏បានកាត់បន្ថយការចំណាយ ឬមានការត្បិតត្បៀត ដោយមិនខ្ជះខ្ជាយប្រាក់កាសរបស់ខ្លួនឡើយ។
ទាក់ទិននឹងការសន្សំសំចៃនេះ ស្ត្រីត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាទូទៅថា ជាអ្នកឈានមុខបើប្រៀបធៀបជាមួយនឹងបុរស។ យើងពិតជាឯកភាពជាមួយនឹងលោកស្រី តាល់ ណៃអ៊ីម ប្រធានគណៈកម្មាធិការនារី
ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជាដែលបានមានប្រសាសន៍កាលពីពេលថ្មីៗនេះថា កម្ពុជាបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅ
ក្នុងគ្រប់វិស័យ ហើយនៅក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ជាពិសេសមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ ស្ត្រីគឺជាអ្នកដែលចាត់ចែងគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ឥណទានបានល្អជាងបុរស។
ជាការពិត ស្ត្រីមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងសង្គមគ្រួសារ និងសង្គមជាតិទាំងមូលក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច បង្កើនប្រាក់ចំណូល ហើយជាអ្នកចេះសន្សំសំចៃខ្ពស់បំផុត។ សម្រាប់ផ្នត់គំនិតខ្មែរដែលមានតាំងពីបុរាណកាលមក គឺគ្រួសាររុងរឿងក៏ដោយសារតែការរួមចំណែកដ៏ធំធេងរបស់ស្ត្រីជាមេផ្ទះ និងជាមេគ្រួសារ។ ចាស់បុរាណលោកពោលថា "ស្លាប់បា កុំឲ្យស្លាប់មេ..." ពាក្យនេះមានន័យទូលំទូលាយ និងចង់បង្ហាញពីតួនាទីដ៏មានសារសំខាន់របស់ស្ត្រីក្នុងការទទួលខុសត្រូវនៅក្នុងសង្គមគ្រួសារ ក៏ដូចជានៅក្នុងសង្គមទាំងមូលដែរ។
បើនិយាយតាមបែបសាមញ្ញវិញ ស្ត្រីនិងបុរសគឺប្រៀបដូចជាកង់ទាំងពីររបស់រទេះមួយដែរ។ ប្រសិនបើកង់ណាមួយមានបញ្ហា រទេះនោះពិតជាមិនអាចទៅមុខបានដោយស្រួលឡើយ។ មិនខុសអ្វីនៅក្នុងសង្គមមួយនោះទេ គឺថា ប្រសិនបើខ្វះកម្លាំងស្ត្រីនៅក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចហើយ សង្គមនោះពិតជារយីករយាក។ នៅត្រង់ចំណុចនេះ ប្រមុខរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាក៏បានឯកភាពដែរ។ ថ្លែងនៅក្នុងពិធីអបអរសាទរទិវានារីអន្តរជាតិ ៨ មីនា ដែលបានប្រារព្ធធ្វើនាព្រឹកថ្ងៃទី ៦ ខែមីនាកន្លងទៅនេះនៅសាលសន្និសីទចតុមុខ សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន បានលើកឡើងថា ការវិនិយោគសម្រាប់ស្ត្រី គឺជាការវិនិយោគសម្រាប់សង្គមទាំងមូល។
ពិតមែនហើយ ការអភិវឌ្ឍសង្គមឲ្យបានរីកចម្រើន សម្បូរណ៌សប្បាយ ថ្កុំថ្កើង រុងរឿងទៅបានទាល់តែវិនិយោគ
សម្រាប់ស្រ្តី ប៉ុន្តែដើម្បីវិនិយោគបែបនេះបាន លុះត្រាតែស្ត្រីត្រូវតែមានចំណេះដឹងព័ត៌មានវិទ្យាដូចបុរសដែរ គឺថាប្រជាពលរដ្ឋមានសិទ្ធិស្មើគ្នាទាំងបុរស និងស្ត្រី ដោយនាំទៅរកការចូលរួម ដោយមានប្រសិទ្ធភាព
ក្នុងការអភិវឌ្ឍសង្គម និងនយោបាយតាមរយៈការផ្ដល់ឱកាស និងមធ្យោបាយដល់ប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាគ្រប់រូប
ទាំងបុរស និងស្ត្រី។
នៅក្នុងរាជរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនរូបទៀតក៏មានទស្សនៈស្រដៀងៗគ្នាដែរថា ស្នាដៃ និងទេពកោសល្យ
ដ៏ប៉ិនប្រសប់របស់ស្ត្រីខ្មែរពីបុរាណកាលរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះបានរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងក្លា
ក្នុងការធ្វើឲ្យសង្គមជាតិមន្ត្រីរីកចម្រើន ហើយថា ជាក្នុងកាលៈទេសៈលំបាកលំបិនប្រកបដោយឧបសគ្គបែបណាក៏
ដោយ ក៏ស្ត្រីខ្មែរតែងតែបានតស៊ូយ៉ាងស្វិតស្វាញអំណត់អត់ធន់បំពេញភារកិច្ចជាភរិយាល្អមាតាល្អ មេផ្ទះល្អ មន្ត្រីរាជការដ៏មានឧត្ដមគតិ និងជាប្រជាពលរដ្ឋដ៏ថ្លៃថ្នូរពិសេសនៅចំពោះមុខនេះបាន និងកំពុងចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងកិច្ចអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងការងារសង្គម។
ដោយមើលឃើញពីសារសំខាន់នៃតួនាទីរបស់ស្ត្រី ដែលថាស្ត្រីគឺជាឆ្អឹងខ្នងក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ហើយក៏ជាកម្លាំងមួយមិនអាចខ្វះបាននៅក្នុងសង្គមជាតិយើងទាំងមូលនោះ ទើបនៅក្នុងអាណត្តិទី ៤ នេះ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចលនា និងលើកទឹកចិត្តស្ត្រីឲ្យចូលរួមធ្វើជាអ្នកដឹកនាំ គឺថា បច្ចុប្បន្នមានស្ត្រីជា
ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ជារដ្ឋមន្ត្រីរដ្ឋលេខាធិការ អនុរដ្ឋលេខាធិការអភិបាល អភិបាលរងខេត្ត-ក្រុង-ស្រុក មេឃុំ ចៅសង្កាត់សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាឃុំ មេភូមិ អនុប្រធានភូមិ និងជំនួយការភូមិរាប់ម៉ឺននាក់គឺមានស្មើនឹង ៣០ ភាគរយ។ បើតាមសេចក្ដីរាយការណ៍ព័ត៌មានមួយបានឲ្យដឹងថា ស្ត្រីខ្មែរចំនួន ៦០ ភាគរយបានធ្វើសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ និងបានធ្វើការងារផ្ទះហើយថា បើសង្កេតមើលតាមទីផ្សារភាគច្រើនជាស្ត្រីមកលក់ទំនិញ និងជាអ្នកទិញគឺច្រើនលើសលុបលើបុរស។
នេះមានន័យថា ស្ត្រីជាអ្នកសេដ្ឋកិច្ច ជាអ្នកគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុ និងជាអ្នកមើលការខុសត្រូវរ៉ាប់រងរាល់
ការចំណាយជាប្រចាំ។ ការងារនេះមិនមែនជាការងារធម្មតានោះទេ។ ប្រសិនបើមិនមានការគ្រប់គ្រងការ
ចំណាយ និងចំណូលរបស់គ្រួសារពីសំណាក់ស្ត្រីដែលជាមេផ្ទះ ជាមេគ្រួសារ ឲ្យបានហ្មត់ចត់នោះទេ ខណៈដែលបុរសជាដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងជីវិតមានការខ្ជះខ្ជាយផង នោះសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារនឹងត្រូវធ្លាក់ចុះ ដែលជាហេតុនាំឲ្យអន្តរាយដល់សុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ បង្កើនអត្រានៃភាពក្រីក្រ បង្កភាពស្មុគស្មាញ ដល់សង្គម និងជាបន្ទុកដ៏ធ្ងន់របស់ប្រទេសជាតិ។
ហេតុនេះស្ត្រីត្រូវបន្តវប្បធម៌ និងប្រពៃណីដែលមានតាំងពីបុរាណកាលមកដែលថា ស្ត្រីជាកម្លាំងចលករក្នុងការចូលរួមចំណែកជួយធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវស្ថានភាពជីវភាព សុខុមាលភាពរបស់គ្រួសារ និងសង្គម ហើយជំរុញឲ្យបុរសជួយសន្សំសំចៃនាពេលវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុមកដល់៕
របស់លោក
លោកហេង ពៅ អតីតស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានឡើងមកបង្ហាញមុខនៅចំពោះតុលាការក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១០ នៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីសមគំនិតប៉ុនប៉ងធ្វើមនុស្សឃាតគិតទុកជាមុន លើរូបលោកសៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៣។ អតីតនគរបាលនិងកងរាជអាវុធហត្ថ៥នាក់ផ្សេង
ទៀតក៏ត្រូវឡើង បំភ្លឺនៅមុខតុលាការនៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីនេះដែរ ប៉ុន្តែ ជនជាប់ចោទម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំង៥ បានរត់ហែកគុកចេញពីពន្ធនាគារព្រៃស។
ចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការដាក់ពាក្យបណ្តឹងនេះគឺ កើតឡើងចេញពី
សំបុត្រគំរាមកំហែងអនាមិកមួយច្បាប់ ដែលត្រូវបានផ្ញើមកអោយលោកសៅ សុខា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៣ ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានថាមានការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតលោកសៅ សុខា ពីសំណាក់បក្សពួករបស់លោកហេង ពៅ។ តុលាការនឹងប្រកាសសាលក្រមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១២ ខែមីនា។ អតីតមេប៉ូលីសក្រុងភ្នំពេញ វ័យ៥១ឆ្នាំរូបនេះ ត្រូវជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៥៨ឆ្នាំ ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មជាច្រើន បន្ទាប់ពីបានធ្វើការជំនុំជម្រះចំនួន៦លើករួចមក។
មិនមានមេធាវីដែលខ្លួនចង់បាន គឺគ្មានសក្ខីកម្ម...
បន្ទាប់ ពីការសាកសួរជនជាប់ចោទទាំង៤រូបម្តងម្នាក់ៗបន្ទាប់មក [អ្នកទាំងនេះបានបដិសេធពិរុទ្ធភាពរបស់ខ្លួន និងប្រកាសថាខ្លួនគ្មានទោសពៃរ៍នោះទេ] លោកចៅក្រម អ៊ីវ គីមស្រ៊ី បានហៅលោកហេង ពៅ ឡើងមកកាន់សវនាការ។ ប៉ុន្តែ ស្ថិតក្នុងសំលៀកបំពាក់ពណ៌ខៀវជាអ្នកទោស លោកហេង ពៅបានបដិសេធមិនឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់ចៅក្រម ហើយបដិសេធមិនទទួលមេធាវីដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងអោយការពារក្តី អោយលោក នោះគឺលោកមេធាវី នូ ចន្ថា។ ជនជាប់ចោទរូបនេះបានសំដែងការមិនពេញចិត្តថាថា «ខ្ញុំរីករាយ ដែលតុលាការបើកសវនាការជំនុំជម្រះលើរូបខ្ញុំ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំសុំអោយតុលាការគោរពនីតិវិធីការពារក្តី។ តុលាការបានបង្កកគណនីធនាគាររបស់ខ្ញុំ ដើម្បីបើកប្រាក់ជួលមេធាវីមានវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្ញុំ [លោកកៅ ស៊ូផា]។ តើតុលាការអាចកាត់ទោសខ្ញុំបានយ៉ាងដូចម្តេច បើតុលាការផ្ទាល់បានរំលោភនីតិវិធី?»។ លោកបានស្នើសុំអោយចៅក្រមអានច្បាប់ ដែលបានហាមឃាត់ជនជាប់ចោទ ក្នុងការជ្រើសរើសមេធាវីការពារក្តីរបស់ខ្លួន។ ចៅក្រមមិនអាចឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរនេះឡើយ។
លោកហេង ពៅបានបរិហារថា ដោយសារតុលាការបង្កកគណនីធនាគាររបស់លោក លោកគ្មានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ថ្លៃសិក្សារបស់កូនតូចៗរបស់លោក មិនអាចទិញថ្នាំសង្កូវបាន។ លោកហេង ពៅបាននិយាយទៅកាន់តុលាការយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា « ខ្ញុំសុំមិនឆ្លើយ[សំណួររបស់តុលាការ] ដរាបណាខ្ញុំមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយបង់ថ្លៃជួលមេធាវីប្រកបដោយ វិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមិនដែលសុំជំនួយផ្នែកច្បាប់ពីតុលាការឡើយ។ ខ្ញុំអាចមានលទ្ធភាពស្វែងរកមេធាវីផ្ទាល់របស់ខ្ញុំបាន»។
ប្រវត្តិនៃជម្លោះ នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ
ទោះ បីជាលោកហេង ពៅ នៅស្ងៀមស្ងាត់ក៏ដោយ ក៏ចៅក្រមនៅតែបន្តសវនាការ។ ក្រឡាបញ្ជីបានអានចម្លើយរបស់លោកហេង ពៅ ដែលបានធ្វើឡើងនៅចំពោះមុខចៅក្រមស៊ើបសួរនៃតុលាការក្រុងភ្នំពេញ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០០៧។ បើតាមចម្លើយនោះ លោកធ្លាប់មានជម្លោះមួយជាមួយលោកសៅ សុខា នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ ដែលរៀបចំធ្វើឡើងនៅភោជនីយដ្ឋានមួយកន្លែង។ ប៉ុន្តែ ក្រោយមក បើតាមសំដីរបស់គាត់ ពួកគេបានរាប់អានគ្នាឡើងវិញ។
ក្រឡា បញ្ជីបានអានចម្លើយសារភាពរបស់លោកហេង ពៅថា «បន្ទាប់ពីជម្លោះនោះភ្លាម ខ្ញុំបានប្រកាសប្រាប់កូនចៅខ្ញុំថា បើខ្ញុំស្លាប់ គ្មាននរណាក្រៅពីលោកសៅ សុខា ព្រោះគាត់បានគំរាមកំហែងខ្ញុំថាអោយបញ្ឈប់ការចាប់គ្រឿងញៀន ព្រោះវាគ្មានប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ខ្មែរទេ វាប៉ះពាល់បរទេស ព្រោះប្រទេសខ្មែរគ្រាន់តែជាកន្លែងឆ្លងកាត់ប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយមក ឯកឧត្តម ហុក ឡងឌី បាននិយាយប្រាប់ខ្ញុំថាលោកសៅ សុខា មកជួបគាត់ ទាំងប្តីភរិយា ទទួលស្គាល់ការខុសឆ្គងរបស់ខ្លួន ចង់ជួបខ្ញុំ តែខ្ញុំថាមិនចាំបាច់ទេ ហើយក៏មានការស្រុះស្រួលគ្នាឡើងវិញ ដោយខ្ញុំយល់ថាគាត់ស្រវឹង។ ចំណែករឿងសំបុត្រអនាមិក ខ្ញុំមិនបានសរសេរទេ ហើយខ្ញុំក៏ពុំបានបញ្ជាអោយអ្នកណាសរសេរដែរ។ ខ្ញុំមិនដែលបានបញ្ជាអោយឈ្មោះ លី រ៉ាស៊ី ឈ្មោះហង្ស វុទ្ធី និងឈ្មោះហង្ស វុត្ថាអោយតាមសម្លាប់លោកសៅ សុខាទេ»។
បន្ទាប់មក ក្រឡាបញ្ជីក៏បានអានចម្លើយរបស់លោកសៅ សុខា។ នៅក្នុងកំណត់ហេតុយកចម្លើយ លោកសៅ សុខាបានទទួលស្គាល់ថាពិតជាធ្លាប់មានជម្លោះជាមួយលោកហេង ពៅ នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ ដែលរៀបចំឡើងដោយលោកហុក ឡងឌី (អតីតអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ដែលបានទទួលមរណភាព នៅក្នុងឧបទ្ទវហេតុធ្លាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨ ) ។ «ថ្ងៃបន្ទាប់ លោកឧត្តមសេនីយឃើញកាសែតចុះផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាមថា លោកសៅ សុខាភ្ជង់លោកហេង ពៅ
ហើយលោកហេង ពៅ យកកាំភ្លើងភ្ជង់លោកសៅ សុខាវិញ។ ក្រោយពេលទាស់គ្នានេះមក លោកបានទទួលលិខិតអនាមិកមួយ»។ នៅក្នុងសវនាការ ដោយមិនហ៊ានបញ្ជាក់រឿងអ្វី លោកហេង ពៅ បានលើកឡើងម្តងទៀតថា លោកសៅ សុខា បានសុំអោយគាត់ឈប់«ធ្វើការងារ» បើមិនដូច្នោះទេ គាត់«អាចនឹងស្លាប់នៅក្នុងគុក»។ ជាចុងក្រោយ លោកហេង ពៅ មិនបានបង្ហាញសំណូមពរ ណាមួយ នៅ
ចំពោះមុខតុលាការនោះទេ ដោយអះអាងថាតុលាការមិនអាចជួយលោកនៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីបែបនេះបាន ឡើយ។
លោកហេង ពៅ អតីតស្នងការនគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានឡើងមកបង្ហាញមុខនៅចំពោះតុលាការក្រុងភ្នំពេញ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១០ នៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីសមគំនិតប៉ុនប៉ងធ្វើមនុស្សឃាតគិតទុកជាមុន លើរូបលោកសៅ សុខា មេបញ្ជាការកងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស កាលពីខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៣។ អតីតនគរបាលនិងកងរាជអាវុធហត្ថ៥នាក់ផ្សេង
ទៀតក៏ត្រូវឡើង បំភ្លឺនៅមុខតុលាការនៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីនេះដែរ ប៉ុន្តែ ជនជាប់ចោទម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកទាំង៥ បានរត់ហែកគុកចេញពីពន្ធនាគារព្រៃស។
ចំណុចចាប់ផ្តើមនៃការដាក់ពាក្យបណ្តឹងនេះគឺ កើតឡើងចេញពី
សំបុត្រគំរាមកំហែងអនាមិកមួយច្បាប់ ដែលត្រូវបានផ្ញើមកអោយលោកសៅ សុខា កាលពីថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០០៣ ដើម្បីផ្តល់ព័ត៌មានថាមានការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតលោកសៅ សុខា ពីសំណាក់បក្សពួករបស់លោកហេង ពៅ។ តុលាការនឹងប្រកាសសាលក្រមនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១២ ខែមីនា។ អតីតមេប៉ូលីសក្រុងភ្នំពេញ វ័យ៥១ឆ្នាំរូបនេះ ត្រូវជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល៥៨ឆ្នាំ ពីបទឧក្រិដ្ឋកម្មជាច្រើន បន្ទាប់ពីបានធ្វើការជំនុំជម្រះចំនួន៦លើករួចមក។
មិនមានមេធាវីដែលខ្លួនចង់បាន គឺគ្មានសក្ខីកម្ម...
បន្ទាប់ ពីការសាកសួរជនជាប់ចោទទាំង៤រូបម្តងម្នាក់ៗបន្ទាប់មក [អ្នកទាំងនេះបានបដិសេធពិរុទ្ធភាពរបស់ខ្លួន និងប្រកាសថាខ្លួនគ្មានទោសពៃរ៍នោះទេ] លោកចៅក្រម អ៊ីវ គីមស្រ៊ី បានហៅលោកហេង ពៅ ឡើងមកកាន់សវនាការ។ ប៉ុន្តែ ស្ថិតក្នុងសំលៀកបំពាក់ពណ៌ខៀវជាអ្នកទោស លោកហេង ពៅបានបដិសេធមិនឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់ចៅក្រម ហើយបដិសេធមិនទទួលមេធាវីដែលត្រូវបានជ្រើសតាំងអោយការពារក្តី អោយលោក នោះគឺលោកមេធាវី នូ ចន្ថា។ ជនជាប់ចោទរូបនេះបានសំដែងការមិនពេញចិត្តថាថា «ខ្ញុំរីករាយ ដែលតុលាការបើកសវនាការជំនុំជម្រះលើរូបខ្ញុំ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំសុំអោយតុលាការគោរពនីតិវិធីការពារក្តី។ តុលាការបានបង្កកគណនីធនាគាររបស់ខ្ញុំ ដើម្បីបើកប្រាក់ជួលមេធាវីមានវិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្ញុំ [លោកកៅ ស៊ូផា]។ តើតុលាការអាចកាត់ទោសខ្ញុំបានយ៉ាងដូចម្តេច បើតុលាការផ្ទាល់បានរំលោភនីតិវិធី?»។ លោកបានស្នើសុំអោយចៅក្រមអានច្បាប់ ដែលបានហាមឃាត់ជនជាប់ចោទ ក្នុងការជ្រើសរើសមេធាវីការពារក្តីរបស់ខ្លួន។ ចៅក្រមមិនអាចឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរនេះឡើយ។
លោកហេង ពៅបានបរិហារថា ដោយសារតុលាការបង្កកគណនីធនាគាររបស់លោក លោកគ្មានលទ្ធភាពផ្គត់ផ្គង់ថ្លៃសិក្សារបស់កូនតូចៗរបស់លោក មិនអាចទិញថ្នាំសង្កូវបាន។ លោកហេង ពៅបាននិយាយទៅកាន់តុលាការយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា « ខ្ញុំសុំមិនឆ្លើយ[សំណួររបស់តុលាការ] ដរាបណាខ្ញុំមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយបង់ថ្លៃជួលមេធាវីប្រកបដោយ វិជ្ជាជីវៈរបស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំមិនដែលសុំជំនួយផ្នែកច្បាប់ពីតុលាការឡើយ។ ខ្ញុំអាចមានលទ្ធភាពស្វែងរកមេធាវីផ្ទាល់របស់ខ្ញុំបាន»។
ប្រវត្តិនៃជម្លោះ នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ
ទោះ បីជាលោកហេង ពៅ នៅស្ងៀមស្ងាត់ក៏ដោយ ក៏ចៅក្រមនៅតែបន្តសវនាការ។ ក្រឡាបញ្ជីបានអានចម្លើយរបស់លោកហេង ពៅ ដែលបានធ្វើឡើងនៅចំពោះមុខចៅក្រមស៊ើបសួរនៃតុលាការក្រុងភ្នំពេញ កាលពីខែមករា ឆ្នាំ២០០៧។ បើតាមចម្លើយនោះ លោកធ្លាប់មានជម្លោះមួយជាមួយលោកសៅ សុខា នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ ដែលរៀបចំធ្វើឡើងនៅភោជនីយដ្ឋានមួយកន្លែង។ ប៉ុន្តែ ក្រោយមក បើតាមសំដីរបស់គាត់ ពួកគេបានរាប់អានគ្នាឡើងវិញ។
ក្រឡា បញ្ជីបានអានចម្លើយសារភាពរបស់លោកហេង ពៅថា «បន្ទាប់ពីជម្លោះនោះភ្លាម ខ្ញុំបានប្រកាសប្រាប់កូនចៅខ្ញុំថា បើខ្ញុំស្លាប់ គ្មាននរណាក្រៅពីលោកសៅ សុខា ព្រោះគាត់បានគំរាមកំហែងខ្ញុំថាអោយបញ្ឈប់ការចាប់គ្រឿងញៀន ព្រោះវាគ្មានប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍ខ្មែរទេ វាប៉ះពាល់បរទេស ព្រោះប្រទេសខ្មែរគ្រាន់តែជាកន្លែងឆ្លងកាត់ប៉ុណ្ណោះ។ ក្រោយមក ឯកឧត្តម ហុក ឡងឌី បាននិយាយប្រាប់ខ្ញុំថាលោកសៅ សុខា មកជួបគាត់ ទាំងប្តីភរិយា ទទួលស្គាល់ការខុសឆ្គងរបស់ខ្លួន ចង់ជួបខ្ញុំ តែខ្ញុំថាមិនចាំបាច់ទេ ហើយក៏មានការស្រុះស្រួលគ្នាឡើងវិញ ដោយខ្ញុំយល់ថាគាត់ស្រវឹង។ ចំណែករឿងសំបុត្រអនាមិក ខ្ញុំមិនបានសរសេរទេ ហើយខ្ញុំក៏ពុំបានបញ្ជាអោយអ្នកណាសរសេរដែរ។ ខ្ញុំមិនដែលបានបញ្ជាអោយឈ្មោះ លី រ៉ាស៊ី ឈ្មោះហង្ស វុទ្ធី និងឈ្មោះហង្ស វុត្ថាអោយតាមសម្លាប់លោកសៅ សុខាទេ»។
បន្ទាប់មក ក្រឡាបញ្ជីក៏បានអានចម្លើយរបស់លោកសៅ សុខា។ នៅក្នុងកំណត់ហេតុយកចម្លើយ លោកសៅ សុខាបានទទួលស្គាល់ថាពិតជាធ្លាប់មានជម្លោះជាមួយលោកហេង ពៅ នៅក្នុងពិធីជប់លៀងមួយ ដែលរៀបចំឡើងដោយលោកហុក ឡងឌី (អតីតអគ្គស្នងការនគរបាលជាតិ ដែលបានទទួលមរណភាព នៅក្នុងឧបទ្ទវហេតុធ្លាក់ឧទ្ធម្ភាគចក្រ កាលពីថ្ងៃទី៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០០៨ ) ។ «ថ្ងៃបន្ទាប់ លោកឧត្តមសេនីយឃើញកាសែតចុះផ្សាយពាក្យចចាមអារ៉ាមថា លោកសៅ សុខាភ្ជង់លោកហេង ពៅ
ហើយលោកហេង ពៅ យកកាំភ្លើងភ្ជង់លោកសៅ សុខាវិញ។ ក្រោយពេលទាស់គ្នានេះមក លោកបានទទួលលិខិតអនាមិកមួយ»។ នៅក្នុងសវនាការ ដោយមិនហ៊ានបញ្ជាក់រឿងអ្វី លោកហេង ពៅ បានលើកឡើងម្តងទៀតថា លោកសៅ សុខា បានសុំអោយគាត់ឈប់«ធ្វើការងារ» បើមិនដូច្នោះទេ គាត់«អាចនឹងស្លាប់នៅក្នុងគុក»។ ជាចុងក្រោយ លោកហេង ពៅ មិនបានបង្ហាញសំណូមពរ ណាមួយ នៅ
ចំពោះមុខតុលាការនោះទេ ដោយអះអាងថាតុលាការមិនអាចជួយលោកនៅក្នុងសំណុំរឿងក្តីបែបនេះបាន ឡើយ។
